Χαρτζιλίκι και διαχείριση χρημάτων

Χαρτζιλίκι

Το χαρτζιλίκι είναι ένα πολύ καλό μέσο για να διδάξουμε στα παιδιά, τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαχειρίζονται τα χρήματα, αλλά και να τους μεταδώσουμε αξίες όπως η υπευθυνότητα, καλλιεργώντας ταυτόχρονα και την καταναλωτική τους συνείδηση. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη κανόνων για τον τρόπο με τον οποίο θα ξοδευτούν τα χρήματα. Είναι προτιμότερο ένα παιδί να κάνει λάθη στη διαχείριση μικρών ποσών σε νεαρή ηλικία, παρά να μην έχει αναπτύξει αυτή την ικανότητα στην ενήλικη ζωή του, που οι συνέπειες από τα σφάλματα αυτού του είδους θα είναι σοβαρότερες. 

Λάθη στη διαχείριση χρημάτων κατά την ενήλικη ζωή!

Γενικότερα όταν ένα παιδί κρατάει χρήματα στα χέρια του νιώθει αυτονομία και έχει αυτοπεποίθηση, καθώς αισθάνεται πως μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.

Αποτελεί ταυτόχρονα ένα μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού αλλά κι ένα μάθημα ζωής για τα νεαρά παιδιά.

 Πότε πρέπει να δοθεί το πρώτο χαρτζιλίκι;

Δεν υπάρχει κανόνας σ’ αυτό. Είναι γενικότερα αποδεκτό όμως, να παίρνουν τα παιδιά το πρώτο τους χαρτζιλίκι, μόλις αρχίσουν να κατανοούν την έννοια των χρημάτων  (χαρτονομίσματα, κέρματα, ευρώ, λεπτά, ρέστα) και μπορούν να μετρούν κάνοντας μαθηματικές πράξεις (7-8 ετών περίπου). Το ποσό θα εξαρτηθεί από τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειας, από την ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού.  Όμως, βασικός παράγοντας στον καθορισμό του ποσού οφείλει να είναι το τι θα πληρώνει το παιδί με αυτό το χαρτζιλίκι, όπως φαγητό στο κυλικείο του σχολείου, παιχνίδια, περιοδικά, διασκέδαση (σινεμά  κλπ), ρούχα κ.ά. Αν  εσείς ήδη καλύπτετε πολλές από τις παραπάνω ανάγκες του, το ποσό θα είναι χαμηλότερο.

Είναι απαραίτητο, να δίνετε το χαρτζιλίκι μια συγκεκριμένη  ημέρα, συνήθως μια φορά την εβδομάδα ή το μήνα για μεγαλύτερα παιδιά. Έτσι, θα μάθουν να προγραμματίζουν τα έξοδα τους ως την επόμενη πληρωμή. Όταν χρειαστεί (πχ. το παιδί μεγάλωσε ή θέλει να πάρει ένα δώρο γενεθλίων σ’ έναν συμμαθητή του) μπορείτε να συζητήσετε μαζί του για τη δυνατότητα και την πιθανότητα αύξησης του ποσού.

Χαρτζιλίκι και δουλειές στο σπίτι

Κάθε παιδί οφείλει να συμμετέχει στις δουλειές του σπιτιού καθώς αποτελεί μέλος της οικογένειας. Βασικές υπευθυνότητες, όπως για παράδειγμα: η τακτοποίηση του δωματίου του  ή το να μαζέψει το πιάτο του από το τραπέζι, δε θα πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμες. Εξάλλου, το να συνδέσετε αυτές τις εργασίες με κάποια χρηματική αμοιβή μπορεί να μεταδώσει στο παιδί το εσφαλμένο μήνυμα ότι θα πρέπει να πληρώνεται για οτιδήποτε κάνει αλλά κι αν δεν το ενδιαφέρουν τα χρήματα έχει την επιλογή να μην κάνει τίποτα.

Γενικότερα, σ’ αυτό το θέμα οι απόψεις διίστανται. Από τη μία, είναι σωστό τα παιδιά να καταλάβουν από μικρά ότι τα χρήματα κερδίζονται με κόπο κι ότι πρέπει να εργαστούμε για να τα αποκτήσουμε. Από την άλλη, η συμμετοχή τους σε κάποιες βασικές δουλειές του σπιτιού (όπως το καθάρισμα, η τακτοποίηση του δωματίου τους, η βόλτα του σκύλου κ.λπ.) είναι υποχρέωσή τους ως μέλη της οικογένειας κι όχι κάτι για το οποίο πρέπει να πληρωθούν για να κάνουν.

Μια ενδιάμεση προσέγγιση στο ζήτημα, είναι να ορίσετε κάποιες συγκεκριμένες εργασίες (π.χ. πλύσιμο αυτοκινήτου) που θα είναι προαιρετικές και αν τις κάνουν θα κερδίζουν συγκεκριμένο ποσό χρημάτων (π.χ. 2-3 ευρώ). Έτσι, τα παιδιά θα μάθουν να παίρνουν πρωτοβουλίες και θα καταλάβουν ότι αν θέλουν περισσότερα χρήματα θα πρέπει να δουλέψουν παραπάνω, κάτι που ισχύει και στην ενήλικη ζωή.

Το ζητούμενο είναι να δώσετε στα παιδιά τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν τη σχέση εργασίας-χρημάτων.

Αποταμίευση                             

Επιπροσθέτως, το χαρτζιλίκι είναι μια καλή ευκαιρία για να μάθει το παιδί την αξία της αποταμίευσης. Είναι καλή ιδέα λοιπόν να συμβουλεύσετε το νεαρό άτομο να αποταμιεύει ένα ποσό από τα χρήματα που του δίνετε κάθε εβδομάδα (πχ. το 1/3). Έτσι, θα μάθει ότι για να κάνουμε μεγάλες αγορές χρειάζεται να ελέγχουμε και να προγραμματίζουμε τα έξοδα μας, είναι αναγκαίο να κάνουμε συγκεκριμένες επιλογές (αγοράζω τα απαραίτητα και επιλέγω τι χρειάζομαι τη δεδομένη στιγμή και τι όχι) και να έχουμε την υπομονή να περιμένουμε μέχρι να συγκεντρώσουμε το επιθυμητό ποσό. Ταυτόχρονα θα μάθει να θέτει στόχους: μακροπρόθεσμους (π.χ. η αγορά ενός ποδηλάτου) και βραχυπρόθεσμους (π.χ. η αγορά ενός σνακ), κάνοντας τις απαραίτητες ενέργειες για να τους ικανοποιήσει, αξιολογώντας τη σπουδαιότητα και τη χρησιμότητά τους και προγραμματίζοντας τα έξοδα που απαιτούνται. 

Καταναλωτική συμπεριφορά

Νουθετήστε το παιδί να μην έχει μαζί του όλα του τα χρήματα, όταν πηγαίνετε στα μαγαζιά και συμβουλεύστε το να σκεφτεί αν πραγματικά αξίζει να δώσει τόσα χρήματα για ένα συγκεκριμένο παιχνίδι ή αντικείμενο (π.χ. ηλεκτρονικό παιχνίδι). Δείξτε του πώς να συγκρίνει τις τιμές ανάμεσα στα διαφορετικά καταστήματα και να αναζητά τις προσφορές. 

Συμπεράσματα

Το ζητούμενο είναι να μάθουν τα παιδιά να κερδίζουν, να αποταμιεύουν, να υπολογίζουν και να ξοδεύουν με σύνεση. Μόνο έτσι θα καταλάβουν καλά τη σημασία της ιδιοκτησίας και της ευθύνης.
             Το χαρτζιλίκι βοηθά τα παιδιά:

·         να κάνουν επιλογές και να ιεραρχούν τις ανάγκες τους. Έτσι μαθαίνουν ότι κάποιες φορές πρέπει να απαρνηθούν μία επιθυμία τους, με σκοπό να ικανοποιήσουν μία άλλη την οποία αξιολογούν ως πιο σημαντική.

·         Μαθαίνουν να περιμένουν. Όταν θέλουν να αποκτήσουν ένα αντικείμενο, θα πρέπει να περιμένουν μέχρι να συμπληρώσουν το ποσό, αποταμιεύοντας.

·         Νιώθουν ανεξάρτητα και υπεύθυνα, καθώς αισθάνονται ότι μπορούν μόνα τους να καλύψουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους.

Πρωινό να τρως, αν θες να είσαι γερός!

Το πρωινό γεύμα

Το σημαντικότερο  γεύμα όλων μας, θα πρέπει να είναι το πρωινό! Οι νεαροί οργανισμοί αναπτύσσονται καθημερινά και γι’ αυτό, είναι σημαντικό να καταναλώνουν υγιεινές τροφές, γεμάτες ενέργεια και θρεπτικά συστατικά.  Πολλά παιδιά όμως φεύγουν το πρωί από το σπίτι τους με προορισμό το σχολείο χωρίς να έχουν φάει.

 Για ποιους λόγους θα πρέπει να καταναλώνουν τα παιδιά και οι έφηβοι πρωινό; Πώς θα πείσω το παιδί μου να πάρει πρωινό;

1. Έρευνες  αποδεικνύουν πως τα παιδιά που τρώνε πρωινό έχουν φυσιολογικό βάρος και είναι πιο υγιή συγκριτικά με τα παιδιά που δεν παίρνουν πρωινό. Αυτό συμβαίνει, επειδή αν ο μαθητής παραλείψει το πρωινό πεινάει κατά τη διάρκεια της ημέρα στο σχολείο κι έτσι καταναλώνει μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού το μεσημέρι ή ανθυγιεινά σνακ
2.   Πώς θ’ αποκτήσει αυτή την υγιεινή συνήθεια ένα παιδί; Μια ωραία ιδέα θα ήταν να παίρνει όλη η οικογένεια μαζί πρωινό, ώστε τα νεαρότερα μέλη της να μιμούνται τους μεγαλύτερους. Βασική προϋπόθεση όμως είναι το πρωινό να περιλαμβάνει υγιεινές τροφές, που θα δώσουν ενέργεια στο νεαρό άτομο και θα βοηθήσουν την ταχύτερη ανάπτυξή του. Ένα καλό και ισορροπημένο πρωινό θα πρέπει να παρέχει στο παιδί το 25-30% των ημερήσιων αναγκών του οργανισμού σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά. Συνεπώς είναι απαραίτητο να παρέχει πρωτεΐνες, υδατάνθρακες καθώς και φυτικές ίνες, βιταμίνη C, σίδηρο και ασβέστιο.
   
3. Έρευνες  επιβεβαιώνουν ότι ο μαθητής που απολαμβάνει ένα σωστό πρωινό, επιλέγει να καταναλώνει τρόφιμα κατά τη διάρκεια της ημέρας, που είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Επίσης, το ασβέστιο, ο σίδηρος, οι βιταμίνες Α και C φάνηκαν να είναι σε καλύτερες αναλογίες από εκείνες των παιδιών που καταναλώνουν περιστασιακά ή παραλείπουν το πρωινό τους. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε σχολείο της Louisiana  βρέθηκε ότι το 19% των μαθητών που παρέλειπαν εντελώς το πρωινό εμφάνιζαν πολύ χαμηλότερα ποσά βιταμινών, σε σχέση με τους συμμαθητές τους που έπαιρναν κανονικά πρωινό.
   
4. Το Τμήμα Πειραματικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ των Ηνωμένων Πολιτειών διεξήγαγε έρευνά  και απέδειξε  ότι τα άτομα που κατανάλωναν πρωινό σε καθημερινή βάση ήταν λιγότερο πιεσμένα συναισθηματικά και είχαν χαμηλότερα επίπεδα στρες σε σχέση με εκείνους που δεν κατανάλωναν πρωινό. Έτσι οι ερευνητές συμπέραναν ότι υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της κατανάλωσης πρωινού και του αισθήματος ευεξίας. 
   
5. Τέλος, οι μαθητές  που καταναλώνουν πρωινό στο  σπίτι τους, έχει διαπιστωθεί από μελέτες, πως έχουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, είναι πιο δημιουργικοί και απομνημονεύουν τις πληροφορίες γρηγορότερα. Αντιθέτως, τα παιδιά που αποφεύγουν το πρωινό, δείχνουν κουρασμένα και δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν. Η αιτία είναι τα μειωμένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Η γλυκόζη είναι το βασικό συστατικό της ενέργειας που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος. Η έλλειψή της προκαλεί αίσθημα κούρασης, πονοκεφάλους, κακή διάθεση, μόνιμο αίσθημα πείνας κι εφίδρωση.         
   
   
   

Προτάσεις για ένα υγιεινό και θρεπτικό πρωινό:

·         1 φλιτζάνι γάλα με λίγα δημητριακά (καλό είναι να επιλέξετε δημητριακά ολικής άλεσης-χωρίς ζάχαρη),

·         1 φλιτζάνι γάλα και 1 φέτα ψωμί με μέλι ή μαρμελάδα,

·         1 φλιτζάνι γάλα και 1 μικρό κομμάτι κέικ

·         1 φλιτζάνι γάλα και 2 κουλουράκια πορτοκαλιού,

·         1 φλιτζάνι φυσικό χυμό και 1 φέτα ψωμί με μέλι ή μαρμελάδα,

·         1 φλιτζάνι φυσικό χυμό και 1 μικρό κομμάτι κέικ,

·         1 τοστ (προτιμήστε ψωμί ολικής αλέσεως, ζαμπόν, τυρί) και 1 φρούτο εποχής,

·         1 φέτα ψωμί  (προτιμήστε ψωμί ολικής αλέσεως) με τυρί και 2 φρούτα εποχής,

·         1 γιαούρτι με δημητριακά και μέλι,

·         1 γιαούρτι και 2 φρούτα εποχής,

·         1 φλιτζάνι γάλα και 1 μπάρα δημητριακών,

·         1 γιαούρτι και 1 μπάρα δημητριακών,

·         1 φέτα σπιτικό κέικ, ένα γιαούρτι και 1 φρούτο εποχής,

·         1 βραστό αυγό, 1 φέτα ψωμί  (προτιμήστε ψωμί ολικής αλέσεως) με τυρί και 1 φρούτο εποχής,

·         ένα σάντουιτς ή τοστ από ψωμί ολικής άλεσης με άπαχο ζαμπόν και τυρί μ’ ένα κομμάτι μαρούλι ή ντομάτα ή πιπεριά,

·         1 φλιτζάνι φυσικό χυμό πορτοκάλι και 1 μπάρα δημητριακών,

·         1 φλιτζάνι φυσικό χυμό φρούτων και 2 μπισκότα ολικής αλέσεως,

·         1 φλιτζάνι γάλα ή γιαούρτι και 2 μπισκότα ολικής αλέσεως,

·         1 γιαούρτι χαμηλών λιπαρών με βρώμη και αποξηραμένα φρούτα,

·         Ομελέτα  με ελάχιστο λάδι και 1 φέτα ψωμί πολύσπορο.

Οι παραπάνω προτάσεις πρέπει να προσαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις τού κάθε οργανισμού και της κάθε ηλικιακής ομάδας.

Το επιτρεπτό βάρος της σχολικής τσάντας

           

 Αρκετές φορές ο δρόμος για το σχολείο φαντάζει «ανηφορικός» και «μακρύς» για το παιδί, εξαιτίας του βάρους που μεταφέρει καθημερινά, ιδιαίτερα αν δεν διαθέτει την κατάλληλη τσάντα ή δεν τη χρησιμοποιεί σωστά.

    

Το επιτρεπτό βάρος της σχολικής τσάντας

      Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, η σχολική τσάντα δεν θα πρέπει να ζυγίζει περισσότερο από το 10-15% του σωματικού βάρους του παιδιού.            

       Το βάρος της τσάντας εξαρτάται από την τάξη που πηγαίνει το παιδί και το ημερήσιο πρόγραμμα του. Στην Ε’  και τη Στ’  δημοτικού, για παράδειγμα, που διδάσκεται μια δεύτερη ξένη γλώσσα και προστίθενται και άλλα μαθήματα (π.χ. γεωγραφία, κοινωνική και πολιτική αγωγή) η τσάντα ζυγίζει περισσότερα κιλά.     

     Χρήσιμες συμβουλές

      Το ιδανικό σενάριο θα ήταν να υπάρχουν ερμάρια αποθήκευσης σε κάθε τάξη, για κάθε μαθητή, ώστε να μην είναι αναγκασμένος να μεταφέρει υλικά και βιβλία που δεν του χρειάζονται στο σπίτι (π.χ. κόλλα, ψαλίδι, πλαστελίνη κ. ά.).

        Αν ένα παιδί νιώθει πόνο στη μέση και την πλάτη, καλό θα ήταν να τροποποιηθεί το βάρος της τσάντας (να τοποθετούνται με διαφορετικό τρόπο μέσα στη σάκα τα σχολικά εγχειρίδια και τ’ αντικείμενα που κουβαλά ο μαθητής και να μην φέρνει μαζί του βιβλία και τετράδια που δεν ορίζονται από το πρόγραμμα για τη συγκεκριμένη μέρα. Για παράδειγμα αν το πρόγραμμα της τάξης δεν ορίζει για την Παρασκευή το μάθημα της Ιστορίας, το παιδί δεν είναι υποχρεωμένο να κουβαλά το βιβλίο του μαθητή και το τετράδιο εργασιών).

       Επιπλέον, πρέπει να προσαρμοστεί κι ο τρόπος μεταφοράς του σχολικού σακιδίου, με το ύψος και το βάρος του παιδιού (π.χ. τσάντες με πτυσσόμενα λουριά) αλλά και να εφαρμοστεί η ζώνη της μέσης (αν υπάρχει) για να διασφαλιστεί ότι η τσάντα ακουμπά στην πλάτη του παιδιού κι έτσι να μειωθεί η μυϊκή καταπόνηση.

      Δεν φταίει πάντα η σχολική τσάντα και το βάρος της, αλλά το είδος της (π.χ. τσάντα ταχυδρόμου), η ταξινόμηση των βιβλίων και των λοιπών αντικειμένων, αλλά και ο τρόπος χρήσης της (π.χ. αν ο μαθητής την κουβαλά έχοντας ρυθμίσει λάθος τα λουριά της, ή τη φορά στον έναν ώμο κ.ά.). 

  Ορθοπεδικά προβλήματα που δημιουργεί η βαριά σχολική τσάντα

    Καμπυλότητα  και συμπίεση της σπονδυλικής στήλης

         Αν η  τσάντα φοριέται στον έναν ώμο  μπορεί να προκαλέσει καμπύλη στη σπονδυλική στήλη, καθώς το παιδί γέρνει από τη μία μεριά. Θα πρέπει να φοριέται και στους δυο ώμους ώστε το βάρος να κατανέμεται ομοιόμορφα στην πλάτη. 

         Επιπλέον το βάρος της σχολικής τσάντας ωθεί το παιδί προς τα εμπρός, κάνοντας το να περπατά σχεδόν σκυφτό. Αυτή η στάση του σώματος μπορεί να προκαλέσει τη συμπίεση της σπονδυλικής στήλης.

    Τραυματισμός του αυχένα, του λαιμού και της πλάτης

            Τα λουριά της τσάντας  ασκούν πίεση στα νεύρα, στον ώμο, στον αυχένα και στο λαιμό του  μαθητή. Η πίεση προκαλεί πόνο και τσούξιμο στα παραπάνω σημεία του σώματος. Έτσι, θα ήταν προτιμότερο να επιλέγουμε τσάντες  με ενισχυμένους ιμάντες (λουριά) που μειώνουν και αποτρέπουν την πίεση.

Τα φρούτα και τα λαχανικά του χειμώνα

Τι μας δίνει η φύση τον χειμώνα; 

           Το χειμώνα στη χώρα μας υπάρχει μία μεγάλη ποικιλία από φρούτα και λαχανικά, που μπορούμε να εντάξουμε στη διατροφή μας. Τα χειμωνιάτικα φρούτα και λαχανικά,  έχουν υψηλή διατροφική αξία, βιταμίνες και συστατικά με αντιοξειδωτική δράση, αλλά και υπέροχη γεύση.  Ας δούμε λοιπόν τα πιο γνωστά και δημοφιλή από αυτά:

 Τα  φρούτα του χειμώνα:

           ·         Πορτοκάλι: Είναι ίσως το πιο δημοφιλές φρούτο του χειμώνα. Αποτελεί εξαιρετική πηγή βιταμινών (κυρίως C), αντιοξειδωτικών ουσιών έχει αντιβακτηριδιακή και αντιγριπική δράση και προσφέρει υψηλή προστασία ενάντια σε ιώσεις.  

·         Μανταρίνι: Φρούτο με ιδιαίτερη γεύση και άρωμα. Είναι επίσης πηγή της βιταμίνης C.   

·         Μήλο: Είναι το πιο χαρακτηριστικό φρούτο του χειμώνα και αποτελεί καλή πηγή βιταμινών όπως Α και C, αλλά και αντιοξειδωτικών συστατικών. Έχει αγχολυτική και αντιπυρετική δράση.   

·         Ακτινίδιο: Έχει βιταμίνη C,  είναι πηγή μαγνησίου, φωσφόρου αλλά κυρίως φυτικών ινών. Συμβάλλει στην καλύτερη πέψη και στην ομαλή λειτουργία του εντέρου.

·         Ρόδι: Ένα φρούτο πλούσιο σε βιταμίνες (Α, C, Ε), σίδηρο, κάλιο και φυτικές ίνες. Περιέχει αντιοξειδωτικές ουσίες. 

       

Τα λαχανικά του χειμώνα:

·         Καρότο:  Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά συστατικά. Προσφέρει  οφέλη στην όραση μας και καρδιαγγειακή προστασία. 

·         Κουνουπίδι: Καλή πηγή βιταμινών (C, Κ) και φυτικών ινών.

            ·        Λάχανο: Είναι  πηγή βιταμίνης C και σιδήρου. Έχει αντιοξειδωτική δράση και                προστατεύει τον οργανισμό ενάντια στις ιώσεις.    

·        Μπρόκολο: Λαχανικό με εξαιρετικά ευεργετικές ιδιότητες λόγω  των βιταμινών Α, Ε και C που περιέχει, καθώς και του υψηλού ασβεστίου. Προσφέρει τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος και εξασφαλίζει καλή εντερική λειτουργία.

·         Σπαράγγια: Καλή πηγή καλίου και βιταμίνης Α.   

         

        

  Γιατί να διαλέξω φρούτα και λαχανικά εποχής;

           Αρχικά, η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών εποχής εξασφαλίζει την πρόσληψη πολλών διαφορετικών θρεπτικών συστατικών. Επιπλέον κοστίζουν λιγότερο συγκριτικά με τα προϊόντα που είναι «εκτός» εποχής (π.χ. αγοράζω φράουλες το χειμώνα). Έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, εν αντιθέσει με τα υπόλοιπα προϊόντα που πρόκειται να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις για να πωληθούν σε αγορές μακριά από τον τόπο παραγωγής τους, καθώς έτσι υποβαθμίζεται η θρεπτική τους αξία. Το σημαντικότερο πλεονέκτημά τους όμως, είναι η φρεσκάδα, το άρωμα και η γεύση.